Een paar weken terug overkwam mij iets opmerkelijks. We varen langs de dijk Lelystad-Enkhuizen, net ten noorden van Trintelhaven. Zonnetje erbij en wat zien we? Wat denkt u? De bodem! Terwijl we toch aan de juiste zijde zitten van de bebakening van het Enkhuizer Zand. De dieptemeter wijst zo’n 2,50 meter aan. Het is de eerste keer in m’n leven, dat ik van bovenaf, op deze diepte de bodem van het IJsselmeer heb kunnen zien. Wat ik zoal zag? Weinig. Zand en schelpen.

En dat terwijl toch nog zo’n veertig procent van de Bruine Vloot direct op dezelfde plas schijnt te lozen! En Brussel heeft geconstateerd, dat het zwemwater vorige zomer het meest vervuild was sinds tien jaar. Hoe te verklaren? Mogelijk was het een toevalstreffer dankzij het koude voorjaar en een verlate start van de algengroei. Of een mooi natuurlijk biologisch evenwicht, juist dankzij die veertig procent… Het kan in elk geval niet direct te danken zijn aan al die ‘Blauwe Vlaggen’ langs de kant. Die staan daar eerder om toeristen te trekken, dan dat ze een werkelijke bijdrage leveren aan schoon en helder water.

Op zich een goed idee, je investeert in ‘eco‘ en een ‘Blauwe Vlag’, die je moet helpen om toeristen terug te krijgen. Maar die vlag kost bovenop je milieu-investeringen wel een aardige duit. Wie het Blauwe Bewijs wil hijsen is als strand 1060 euro kwijt; als jachthaven betaal je 565,00 euro (tarieven 2010 – pdf). Om dat te innen en de vlaggen te maken, heb je een organisatie en een stichting nodig. Vervolgens kijkt de jury op een blauwe maandag of aan alle criteria (pdf) wordt voldaan. Als de afzuiginstallatie voor vuilwater er bijvoorbeeld maar staat. Dat-ie zelden gebruikt wordt, is weer een andere zaak. Als de rest ook in orde is, laten ze een vlag achter. Niet als beloning voor je goede gedrag, maar omdat je ervoor hebt betaald. De Blauwe Vlag is een marketing tooltje zonder garantiebewijs. Want elke aak of jachtje met vuilwatertank kan een paar meter verder zijn kranen wijd open zetten om de boel even lekker door te spoelen.

Wat opvalt op het kaartje van de organisatie, is dat zoetwaterstranden weinig heil zien in het lapje. Verder ziet Zeeland helemaal blauw van de Blauwe Vlaggen, terwijl er in Friese havens maar vier hangen. Misschien kijken Friezen wel dwars door het doek heen, en steken ze dat geld liever direct in het Wetterskip Fryslân om de boel een beetje te onderhouden. Ik verkeerde ook in de veronderstelling, dat je onder zo’n Blauwe Vlag altijd kon zwemmen zonder enig risico voor je gezondheid. Maar kijk ik naar de lokaties, waar die wappert, bekruipt mij toch een onzeker en troebel gevoel: Dordrecht, Rotterdam (City Marina), Barendrecht. Niet echt plaatsen om je eens lekker in de rivier onder te dompelen. Misschien een misvatting of moet je beter studeren op de Blauwe Vlag. Maar dat gaat me wat te ver.

De Blauwe Vlag is een Europees fenomeen, een niet gouvernementeel non-profit imperium. Dan neemt de achterdocht wel toe. De club die het regelt, handelt nu ook nog in ‘Green Keys’ voor groepsaccommodaties en chartervaart, ‘zodat hun subsidie-aanvragen soepeler verlopen’. Voor je het weet, heb je weer een organisatie om in stand te houden, is het keurmerk verplicht en staat er ergens in Europa een Blauw Groene Toren van vijftien verdiepingen bureaucratie. Betaald uit Europese afdrachten en de verkoop van nog meer vlaggen.

Nee, eigenlijk zouden die Blauwe Vlaggen niet een extra boete moeten zijn voor goed gedrag, maar eerder een beloning. Want voor beloningen hoef je niet te betalen. Gewoon namens VROM, een symbolisch bedankje en zinnige subsidie, die een positief imago oplevert. Blauw Vlaggen, die als handelswaar te koop zijn, geven te denken. Waar het uiteindelijk om gaat, is schoon en helder water. Je zou het bijna vergeten. Het is de praktijk die telt. En ons eigen gedrag. Tenslotte moeten we ook zonder Blauwe Vlaggen de bodem kunnen zien.

In juli is er geen nieuwsbrief, ik wens u een mooie zomer!
Met vriendelijke groet,

Bert Kuijpers,
schipper van Nauticlink